Bất động sản khát về vốn trung, dài hạn

Tại hội thảo Dự báo xu hướng của thị trường bất động sản năm 2015 diễn ra tối 19/12, Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng đánh giá năm 2014 địa ốc đã chuyển biến tốt dần lên, nhưng lỗ hổng của ngành này là chưa có thị trường vốn đúng nghĩa, tức là còn thiếu dòng vốn trung và dài hạn.

Các chuyên gia đều cho rằng toàn cảnh địa ốc năm 2014 đã có một số tín hiệu phục hồi tích cực và dự báo xu hướng năm 2015 sẽ khả quan hơn. Tuy nhiên để phát triển bền vững, thị trường vẫn còn thiếu nguồn vốn trung và dài hạn.

Theo ông Hiếu, hiện nay tại Việt Nam các ngân hàng thương mại đang tích cực cho vay mua nhà, động thái cởi mở này là tín hiệu khả quan. Tuy nhiên, nhà băng mời chào lãi suất cho vay bất động sản 5-6% chỉ trong 6 tháng. Những chương trình khuyến mãi, ưu đãi lớn cũng chỉ có mức lãi suất dưới 6% trong vòng 12-24 tháng. Sau thời hạn này, lãi suất cho người mua nhà lại trở về mức thả nổi theo lãi suất thị trường. Hiện nay chỉ có gói tín dụng 30.000 tỷ đồng là trường hợp cá biệt giữ mức lãi suất dưới 6% kéo dài hơn chục năm, như thế là quá ít với quy mô một thị trường 90 triệu dân. 

Từng có thời gian hàng chục năm hoạt động trong ngành ngân hàng tại Mỹ, ông thấy lãi suất cho vay ở Mỹ là 4% một năm, cố định trong 30 năm. Nhiều quốc gia khác cũng áp dụng cơ chế này để hỗ trợ khách mua bất động sản. Điều này giúp cho người dân an tâm mua nhà mà không bị sức ép rủi ro lãi suất tăng lên đột ngột. "Lãi suất 5-6% hợp lý nhưng phải kéo dài 10-20 năm vì mức thu nhập của người Việt hiện nay không thể trả lãi suất thả nổi trên 10% một năm", ông Hiếu nói.

Thêm vào đó, tại Việt Nam doanh nghiệp cần vốn chỉ có một cách duy nhất là đi vay ngân hàng, hầu như không có sự lựa chọn nào khác. Hiện nay vốn của doanh nghiệp kinh doanh bất động sản chỉ có hai nguồn chính là huy động từ khách hàng và các ngân hàng thương mại. Song, chỉ cần nhà băng ngừng cho vay thì chủ đầu tư không xoay trở được trong khi huy động dòng tiền của khách hàng cũng không dễ. Điều này rất nguy hiểm cho thị trường và bất hợp lý đối với ngành cần nhiều vốn như địa ốc.

Theo các chuyên gia, thị trường bất động sản Việt Nam cần phải thay đổi cấu trúc vốn, có thêm dòng tiền trung và dài hạn mới có thể phát triển bền vững. Ảnh: Vũ Lê

Chuyên gia tài chính này nhận xét, để bất động sản phát triển bền vững, bên cạnh thị trường tiền tệ phục vụ cho vay ngắn hạn, cần mở rộng thêm thị trường vốn cho vay trung và dài hạn thì mới có thể đi những chặng đường dài hơi. "Việt Nam cần phải thay đổi điều này để hạn chế rủi ro cho cả doanh nghiệp và người mua nhà", ông Hiếu nhấn mạnh. 

Tiến sĩ Đặng Hùng Võ, Nguyên thứ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường phân tích thiếu vốn trung, dài hạn là bệnh kinh niên của thị trường bất động sản Việt Nam. Thị trường đã trải qua nhiều giai đoạn: khởi đầu chậm chạp, tăng trưởng nóng, suy thoái, hồi phục đều gắn liền với lãi suất thả nổi.

Nguyên nhân là năng lực vốn của toàn thị trường còn hạn chế và không thể ngay lập tức thay đổi điều này. Ngoài ra, đây cũng là lỗ hổng chính sách chưa nghiên cứu kỹ lưỡng để tạo điều kiện thúc đẩy thị trường vốn phát triển.

Theo ông Võ, để chữa được căn bệnh thiếu vốn trung và dài hạn cần nhiều thời gian, đặc biệt cần có cơ chế chính sách cụ thể và phù hợp để thành lập các quỹ đầu tư tín thác bất động sản tham gia vào thị trường bất động sản.

Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương Trần Kim Chung cho rằng, lỗ hổng thiếu vốn trung và dài hạn của thị trường bất động sản là do các chính sách chưa đi vào thực tiễn. Hành lang pháp lý và tổ chức triển khai việc hình thành các định chế tài chính phi ngân hàng như: quỹ đầu tư bất động sản, quỹ tín thác bất động sản cần được cụ thể hóa hơn nữa để phù hợp với thực trạng của thị trường.

Theo các chuyên gia bất động sản, Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu rộng với thế giới. Hiện nay thị trường địa ốc đã có nhiều công ty quản lý tài sản, các công ty quản lý quỹ trong và ngoài nước quy mô lớn đang cùng hoạt động. Vốn FDI thông qua các thương vụ mua bán - sáp nhập đang ngày một sôi động.

Hiện nền kinh tế Việt Nam cũng thu hút sự quan tâm của các tổ chức tài chính trung gian đủ sức cung cấp vốn và hạn mức tín dụng lớn trong trung hạn cho thị trường địa ốc. "Đây là điều kiện thuận lợi để thành lập quỹ đầu tư tín thác bất động sản nhằm thay đổi cấu trúc vốn cho thị trường này, giúp nó phát triển bền vững hơn với dòng vốn trung và dài hạn", một chuyên gia nhận định.

Phép thử tiền tệ cùng với Nga

Chỉ vài tháng trước, Tổng thống Vladimir Putin còn tự tin tuyên bố trước các lãnh đạo doanh nghiệp rằng Nga có thể chống chọi với mọi cơn bão kinh tế.

Trong bối cảnh dầu rớt giá, Nga không những không thể tích trữ thêm ngoại tệ mà còn phải mang ra cứu đồng rouble và thay thế kênh huy động vốn từ phương Tây.

 Thậm chí nếu nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục rút vốn, Chính phủ vẫn có thể sử dụng dự trữ để trợ giúp doanh nghiệp.

Giờ đây, những tuyên bố của ông đang được thử thách. Trong bối cảnh giá dầu lao dốc, đồng rouble rơi tự do, Nga đang phải viện đến tất cả các nguồn lực quốc gia, trong đó có gần 400 tỷ USD dự trữ ngoại hối. Hôm thứ Tư, nước này tuyên bố sẽ dùng 7 tỷ USD để vực dậy đồng rouble và ổn định thị trường.

Nhưng câu hỏi đặt ra là nguồn lực hiện tại có thể giúp Nga chống chọi được đến khi nào?

Đồng ruble chưa có dấu hiệu ổn định. Trước lệnh trừng phạt của phương Tây, nhiều công ty Nga có nợ lớn đang dần mất đi các nguồn huy động vốn. Hơn nữa, không phải toàn bộ dự trữ của quốc gia có thể mang ra sử dụng một cách nhanh chóng và dễ dàng.

Thru tướng Medvedev trong cuộc họp hôm thứ Tư với các lãnh đạo doanh nghiệp. Ảnh: NYT

Christopher Granville - Giám đốc hãng nghiên cứu các thị trường mới nổi Trusted Sources cho biết: "Nga có đủ nguồn lực để thanh toán đến năm 2016, nhưng điều đó không có nghĩa nó không thể cạn kiệt".

* Nga có thể cạn dự trữ ngoại hối

Nga hiện nắm trong tay rất nhiều tiền. Trong 400 tỷ USD dự trữ, khoảng một nửa có thể sử dụng bất cứ lúc nào. Và 90 tỷ USD sẽ được dùng để xoa dịu hậu quả của giá dầu lao dốc. Quỹ an sinh quốc gia của Nga có khoảng 79 tỷ USD. Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế học cho biết một phần số tiền này đã cam kết chi cho các khoản đầu tư dài hạn.

Doanh thu từ dầu mỏ và khí đốt chiếm đến 50% ngân sách và 60% xuất khẩu của Nga. Nói cách khác, nền kinh tế Nga phụ thuộc chủ yếu vào dầu mỏ. Điều này càng khiến cho cuộc khủng hoảng thêm trầm trọng. Nếu giá dầu cao, lợi nhuận thu về sẽ giúp vực dậy đồng rouble. Nhưng một khi dầu rớt giá, Nga không những không thể tích trữ thêm ngoại tệ, mà số tiền quỹ hiện có còn phải mang ra thay thế kênh huy động vốn từ phương Tây.

New York Times nhận xét các rắc rối đang đồng loạt ập đến với Nga.Các lệnh trừng phạt đang khiến công ty khó tiếp cận thị trường toàn cầu. Và các khoản nợ nước ngoài cũng rất nhanh đến ngày đáo hạn. Các công ty và ngân hàng Nga sẽ phải trả 30 tỷ USD trong tháng này. Năm tới, con số này sẽ lên 130 tỷ USD.

Các công ty lớn, như đại gia khí đốt Gazprom có thể có nguồn thu từ các ngoại tệ khác. Vì vậy, tình trạng của họ tốt hơn nhiều doanh nghiệp khác. Còn những công ty không có lựa chọn khác sẽ phải cần sự trợ giúp từ Chính phủ. Việc này càng gây sức ép lên dự trữ quốc gia.

Nga đã sẵn sàng cứu trợ các doanh nghiệp không thể tiếp cận nguồn vốn từ phương Tây, bằng cách sử dụng một trong 2 quỹ dự phòng quốc gia. "Sẽ có những vụ vỡ nợ doanh nghiệp xảy ra. Làn sóng vỡ nợ sẽ diễn ra vào nửa cuối năm sau và ngày càng trầm trọng", Lubomir Mitov – kinh tế trưởng khu vực châu Âu tại Viện Tài chính quốc tế (IIF) cho biết.

Đồng rouble vẫn đang là vấn đề mấu chốt. Hôm thứ Tư, Bộ Tài chính nước này cho biết sẽ bán dự trữ ngoại tệ để cứu đồng rouble đang trượt giá nghiêm trọng. Trả lời phỏng vấn hãng tin Interfax, ông Alexei Moiseev - Thứ trưởng Tài chính Nga cho biết “cần bao nhiêu sẽ bán ra bấy nhiêu”.

Những biện pháp trên dường như đã xoa dịu thị trường phần nào. Hôm đó, nội tệ Nga đã về 64 rouble đổi một USD. Chỉ một ngày trước đó, tỷ giá này là 80 rouble một USD.

Luis Costa - chiến lược gia tại Citigroup cho biết: "Nga đang có những động thái tinh vi và đồng bộ nhằm ngăn chặn sự tụt dốc của đồng rouble. Và điều này đang cho thấy các tín hiệu tích cực".

Ngân hàng Trung ương Nga đang rất tích cực bảo vệ nội tệ. Từ đầu năm, cơ quan này đã chi hơn 75 tỷ USD để đẩy giá đồng ruble. 10 tỷ USD ngoại tệ được bán ra chỉ trong tháng 12. Trong đó đỉnh điểm là 2 tỷ USD vào thứ Hai tuần này.

Tuy nhiên, Benoit Anne - Giám đốc chiến lược các thị trường mới nổi tại Société Générale cho biết: "Chiến lược giải quyết từng bước này xem ra cũng vô ích. Có nhiều cách sử dụng 10 tỷ USD để mang lại tác động khác nhau. Bán một lúc 5-8 tỷ USD sẽ hiệu quả hơn là 1-2 tỷ USD. Làm lớn như thế sẽ khiến nhà đầu tư dè chừng".

Trong tuần này, ngân hàng trung ương đã bất ngờ nâng lãi suất từ 10,5% lên 17%, nhằm ngăn chặn sự mất giá của đồng rouble. Nhưng điều này không những không lật ngược được tình thế, mà còn làm tăng hoang mang do thị trường coi đây là hành động tuyệt vọng. Nội tệ mất giá mạnh càng khiến nhà đầu tư e ngại sẽ có thêm nhiều biện pháp cực đoan nữa, như kiểm soát vốn.

Tuy nhiên ông Costa cho biết: "Nga sẽ chưa tính đến việc thắt chặt kiểm soát vốn, bởi giới chức hiểu rằng nếu làm vậy, tín nhiệm của Nga sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng". Biện pháp nào sẽ được áp dụng còn phụ thuộc vào cách các doanh nghiệp và thị trường phản ứng trong những ngày tới.

Hôm thứ Tư, thủ tướng Dmitry Medvedev cũng đã trấn an các doanh nghiệp về nguy cơ kiểm soát vốn bằng tuyên bố: "Chẳng có nghĩa lý gì khi đưa ra những biện pháp cực đoan". Cuối ngày hôm đó, ông triệu tập một cuôc gặp mặt với giám đốc các công ty xuất khẩu lớn nhất nước, như Rosneft, Gazprom, Lukoil, Surgutneftegaz. Ông lý giải nguyên nhân của việc đồng rouble mất giá chính là lệnh cấm vận của phương Tây và giá dầu tụt dốc. Cả hai điều này đều nằm ngoài tầm kiểm soát của Nga.

Ông cũng khuyến khích họ đổi toàn bộ ngoại tệ thu về từ xuất khẩu sang đồng rouble, nhưng phải tiến hành ổn định và nhịp nhàng để tránh tỷ giá bị đẩy lên cao. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định các công ty sẽ thà giữ nguyên ngoại tệ khi rouble đang mất giá, còn hơn là đổi toàn bộ sang nội tệ.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh Chính phủ Nga lúc nào cũng đứng sau hỗ trợ các doanh nghiệp, bằng cả cách trực tiếp hoặc thúc đẩy nhu cầu. "Đất nước ta có đủ tiền tệ giúp công ty quý vị đạt được tất cả mục tiêu sản xuất và kinh tế đặt ra", ông cho biết.

Bỏ việc ngân hàng đi bán bánh mì tại London

Vân Trần, sinh viên tốt nghiệp Đại học Oxford, đã bỏ việc tại một ngân hàng danh tiếng ở London để mở chuỗi nhà hàng bánh mì đặc trưng Việt Nam.

Lúc ở Hà Nội, sáng sớm nào Vân cũng cùng mẹ đi chợ. Khi du học tại Anh, có dịp đến thăm khu chợ Broadway nổi tiếng về ẩm thực ở phía đông London, Vân cảm nhận được sự thân thương và quen thuộc của một phiên chợ Việt Nam. “Mọi thứ ngoài chợ đều rất tươi ngon, có nhiều gian hàng bán đủ loại món ăn, nhưng tuyệt nhiên không có đồ ăn Việt Nam. Vậy là tôi nảy ra ý định kinh doanh", Vân chia sẻ.

Tuy nhiên, thật khó chọn ra món ngon nhất của Việt Nam để trở thành thế mạnh vì phở dường như đã quá phổ biến ở các khu người Việt trên toàn thế giới. Sau khi suy tính, cô gái trẻ quyết định chọn bánh mì vì nó là "một ổ bánh hài hoà với vẻ ngoài rất Tây, bên trong rất ta”.

Vân Trần đã bỏ việc ngân hàng danh giá ở London để kinh doanh bánh mì.

Năm 2008, Vân cùng người bạn đồng sáng lập Thùy Anh nghiên cứu và tiếp cận khẩu vị người dân địa phương với một gian hàng nhỏ bán bánh mì tại khu chợ Broadway. Trong 3 năm, họ làm bánh mì ở nhà và dùng xe đạp chở tới chợ phiên vào mỗi thứ Bảy hàng tuần. Để quyết tâm dồn hết tâm sức cho dự án của mình, khi đang làm việc cho một ngân hàng danh tiếng ở London, Vân vẫn quyết định từ bỏ.

“Chuyển đổi từ một nhân viên ngân hàng sang làm riêng trong ngành ẩm thực là sự thay đổi một trời một vực. Từ một công việc khá an toàn với rất ít sự cố, hàng ngày  đi làm vào 9h sáng và ngồi trước máy tính, tới một môi trường mà mình phải làm chủ tất cả những quyết định của mình và không có ai chỉ đường vạch lối”, Vân chia sẻ.

Năm 2011, hai cô bạn người Việt đã khai trương cửa hàng bánh mì Việt Nam đầu tiên tại London mang tên Bánh mì 11 và đến nay đã mở rộng với chuỗi 3 cửa hàng  và một nhà hàng mang tên Bếp Haus ở London. Ngoài ra, Vân còn có dịch vụ cung cấp thức ăn cho các sự kiện với sản phẩm Việt Nam như gia vị, các loại nước sốt, café, chocolate…

Khoảng thời gian đầu gây dựng cửa hàng Bánh mì 11, nữ cử nhân Đại học Oxford cho biết gặp rất nhiều khó khăn. Đầu tiên là việc nghiên cứu, thử nghiệm công thức món ăn sao cho không làm mất đi khẩu vị đậm đà của đồ ăn Việt mà vẫn làm hài lòng vị giác của khách Tây. Thứ hai là tìm vị trí cửa hàng thuận lợi trong khi mặt bằng ở London đắt đỏ và thị trường cạnh tranh cao. Tiếp đó là phục vụ làm sao để  những khách hàng London khó tính hài lòng. Cuối cùng, Vân tuyển nhân viên không giới hạn quốc tịch, vùng miền và chú trọng vào huấn luyện họ hiểu rõ nguồn gốc đồ ăn Việt, văn hóa Á Đông.

"Một cô nhân viên người gốc Đan Mạch thắc mắc với tôi vì sao đồ ăn Việt Nam cái gì cũng phải cắt nhỏ. Khi đó tôi cười ồ lên giải thích vì thói quen người Việt khi ăn  không dùng dao, nĩa mà dùng đũa. Nên đa phần thức ăn đều được cắt nhỏ vừa ăn để dễ gắp", Vân kể.

Nhưng hành trình chinh phục thực khách London không đơn giản vì tiêu chuẩn của họ rất cao. Chính vì thế, Vân phải chăm chút mọi thứ thật chỉn chu trong mọi quy trình. Cô đã phải bỏ công về Việt Nam đến tận làng nghề gốm truyền thống đặt từng chiếc bát cho món phở, hay từng chiếc đĩa cho món bánh mì. Để có đồng phục ưng ý, Vân chọn lựa nhà cung cấp vải phù hợp, chất lượng tốt và nhìn vệ sinh nhất.

“Vệ sinh là tiêu chuẩn hàng đầu. Chúng tôi không phục vụ các món chiên xào hay nhiều dầu mỡ. Sản phẩm phải tự nhiên, được sản xuất với quy trình khép kín. Kế tiếp là phục vụ chuyên nghiệp. Người London luôn bận rộn, hối hả nên chỉ có 20-30 phút  cho bữa trưa. Chính vì thế để bớt nhàm chán với những đồ ăn nhanh của Tây, họ tìm đến các nhà hàng đặc sản để thay đổi khẩu vị, đồng nghĩa với việc phục vụ phải nhanh và chuẩn xác”, Vân khẳng định.

Bánh mì  Việt Nam là món ăn được nhiều thực khách quốc tế yêu thích.

Chọn hướng đi với mục tiêu khách hàng là người London, Vân nghiên cứu kỹ địa điểm và không chọn mặt bằng trong khu người Việt hay nhà hàng Việt Nam, mà chọn khu Old Street, Elm Street, Bank…- những con đường có nhiều nhân viên văn phòng qua lại.

Hiện sản phẩm bán chạy nhất của cửa hàng là bánh mì nóng giòn với sản lượng hàng trăm cái, giá 5-6 bảng Anh (gần 200.000 đồng một ổ). Bên cạnh đó, những món ăn với đồ nóng như cơm, bún được thực khách rất yêu thích. Mỗi năm sản lượng bán ra tăng 300%. Vì khách hàng chủ yếu là nhân viên văn phòng nên thời điểm buổi trưa quán bận rộn nhất. Trong tuần thì thứ Năm, thứ Sáu là đông khách hơn cả vì thời điểm đó, người dân  từ mọi nơi ở London kéo đến khu phố như Old Street để đi chơi, ăn uống, gặp gỡ.

“Đa phần đồ ăn Việt khi sang nước người đều bị 'lai', nhưng tôi muốn giữ hương vị chính thống. Bánh mì Việt Nam khác hẳn với những loại sandwich khác. Chỉ một ổ bánh nhưng bao hàm nhiều hương vị của một bữa cơm Việt như thịt nướng, dưa leo, cà rốt, chua ngọt, ngò rí thơm, ớt cay, Paté, mayonnaise…”, Vân chia sẻ.

Nhờ tận dụng và truyền đạt những văn hóa ẩm thực Việt Nam, chuỗi nhà hàng của Vân đã thu hút được sự quan tâm từ truyền thông quốc tế. Vân đã đạt được danh hiệu  “Young British Foodie” bởi The Guardian và xuất hiện trên truyền hình với Nigel Slater và Jamie Oliver. Ngoài ra, Vân và Thùy Anh còn là đồng tác giả cuốn sách The Vietnamese Market Cookbook chia sẻ những câu chuyện về ẩm thực Việt Nam. Ấn phẩm này được bán tại Anh và Mỹ, nhận được sự phản hồi tốt từ độc giả. Ngoài thị trường offline, Bánh mì 11 cũng phát triển mảng online (thông qua Facebook, Twitter, Instagram…) và website cập nhật những hoạt động cũng như truyền tải văn hóa Việt Nam. Ngoài ra, website còn cung cấp thông tin  hướng dẫn ẩm thực Việt Nam dành cho khách hàng có dịp đến đây du lịch.

Vân đang sở hữu chuỗi 3 cửa hàng mang tên Bánh mì 11 ở London.

Khi Bánh mì 11 của Vân thành công thì gặp ngay sự cạnh tranh, bắt chước từ một làn sóng kinh doanh bánh mì ở London. Với tầm nhìn của mình, Vân từng bước gây dựng dự án lớn mang tên Bếp Collective là chuỗi kinh doanh bao gồm Bánh mì 11, Bếp Haus, Bếp Social, Bếp Event & Cartering, The Vietnamese Market cookbook. Trong tương lai, Bếp Haus sẽ mở rộng chi nhánh ra ngoài London. Ngoài ra, cô còn đẩy mạnh kế hoạch của dự án Bếp Grocery để mang nền ẩm thực Việt Nam gần gũi đến với thế giới.

“Người Việt ướp thịt rất lâu trước khi nấu; người Việt ăn theo mùa; người Việt ngày nào cũng đi chợ và ăn thức ăn của ngày hôm đó. Khi các vị khách hiểu được những giá trị đó, họ sẽ cảm nhận được ẩm thực Việt Nam khác ẩm thực các quốc gia khác như thế nào, và họ rất thích", Vân giải thích sức hấp dẫn của món ăn đặc trưng của Việt Nam đã chinh phục thực khách Anh ra sao.

Cô cho biết, để muốn mọi người biết đến từ “Bánh mì” trong từ vựng của họ, Vân  đã không thay thế cái tên truyền thống đó bằng bất cứ từ gì khác khi tiếp cận người Anh. Hiện "Bánh mì" đã có trong từ điển Oxford và American Heritage.

Nói về lợi thế của người Việt Nam khi lập nghiệp ở nước ngoài, Vân cho rằng nhờ tính cởi mở, cần cù, chăm chỉ. “Doanh nghiệp Việt quảng bá hình ảnh ra thế giới có sự giúp sức rất lớn từ nền văn hóa và lịch sử lâu đời. Tuy nhiên, người Việt đôi khi chủ quan và thiếu sáng tạo trong kinh doanh. Hình thức 'mua có phường, bán có hội' làm cho người Việt hay bắt chước, làm mọi thứ giống nhau”, Vân bộc bạch.

Giá dầu giảm có lợi để cho toàn cầu

Nó sẽ có tác động ngay lập tức lên giá cả, kích thích người dân chi tiêu khi giá nhiên liệu rẻ đi và từ đó thúc đẩy tăng trưởng, theo Financial Times.

Giá dầu đi xuống hiển nhiên chẳng phải điều tốt đẹp với Tổng thống Nga - Vladimir Putin. Nhưng với những người khác thì sao? Đà giảm mạnh của dầu thô trong 3 tháng qua đã tạo ra một mối lo bất thường, rằng với lạm phát đang rất thấp tại hầu hết các nước phát triển, dầu rẻ sẽ càng làm vấn đề này thêm nghiêm trọng.

Tuy nhiên, cho rằng giá dầu giảm là điều tiêu cực với kinh tế toàn cầu, đặc biệt với các nước phát triển, là quan niệm sai lầm về giảm phát và biện pháp giải quyết giảm phát, Financial Times nhận định.

Giá dầu thô trên thế giới đã mất gần 40% trong nửa năm qua. Ảnh: Bloomberg

Giá dầu giảm hiện tại không nhất thiết là điều xấu. Trung Quốc vẫn định kỳ rơi vào giảm phát từ cuối thập niên 90 đến nay, khi họ còn trong giai đoạn tăng trưởng thần kỳ. Nhưng khi nền kinh tế tăng trưởng ở tốc độ 2 chữ số, giảm phát chỉ phản ánh sản xuất tăng nhanh hơn nhu cầu mà thôi. Mà nhu cầu giảm thì có thể dễ dàng giải quyết bằng cách hạ lãi suất.

Tuy nhiên, tình hình hiện tại không giống với các nước phát triển, đặc biệt là những quốc gia ở eurozone. Nhu cầu tại đây quá yếu so với sản xuất, và lãi suất đã về gần 0% rồi. Vì vậy, giá cả giảm liên tục đồng nghĩa lãi suất thực đang tăng lên. Lãi suất thực tăng sẽ khiến người dân càng trì hoãn chi tiêu, tạo ra vòng xoáy luẩn quẩn giữa tăng trưởng chậm và dư thừa sản xuất.

Vì vậy, giá dầu giảm sẽ có tác động lên giá cả, giảm lạm phát và thúc đẩy hơn là kìm hãm tăng trưởng. Nó có thể khiến các ngành công nghiệp chiết xuất với chi phí vận hành lớn gặp khó trong trung hạn, nhưng nó sẽ giúp người tiêu dùng hưởng lợi ngay lập tức khi giá nhiên liệu rẻ đi.

Mức giá giảm đột ngột sẽ làm tăng lương nhân công thực. Điều này đặc biệt được chào đón ở Anh, do thu nhập thực của các hộ gia đình tại đây đã giảm 6% so với trước khủng hoảng tài chính, bất chấp nền kinh tế phục hồi tương đối tốt.

Đúng là các nhà hoạch định chính sách cần thận trọng khi giá cả đi xuống. Tuy nhiên, câu trả lời rất rõ ràng: Hãy nới lỏng chính sách tiền tệ để thúc đẩy nhu cầu. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nên mở rộng chương trình mua tài sản. Còn Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) vốn đã rất thành công với chiến lược này trước đó, cũng có tuyên bố khá hợp lòng thị trường tuần này, rằng sẽ "thận trọng" khi nâng lãi suất.

Có rất nhiều lý giải cho việc giá dầu giảm. Một là nguồn cung mới, nổi bật nhất là dầu đá phiến của Mỹ, khiến cung tăng cao. Dầu là mặt hàng tương đối nhạy cảm về giá cả, nên chỉ cần một lượng cung tăng rất nhỏ cũng có ảnh hưởng lớn đến giá. Sụt giảm này càng trở nên nhanh hơn, khi vì một lý do nào đó, Ảrập Xêút thuyết phục Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) không giảm sản xuất để cứu giá dầu.

Một giải thích khác ít được chấp nhận hơn là vì các tác động bên ngoài. Như kinh tế thế giới suy giảm và nhu cầu từ các nền kinh tế cần nhiều nhiên liệu, như Trung Quốc, sụt giảm. Nhưng điều đáng mừng là, việc này khó có thể là nguyên nhân. Do các lần suy giảm kinh tế toàn cầu trước không hề gây ra phản ứng tương tự.

Tuy nhiên, dù vì bất kỳ lý do gì dầu giảm giá, thông điệp của chúng cũng vẫn thế. Trong tình hình hiện nay, dầu rẻ và chính sách tiền tệ lỏng lẻo chính là sự bổ sung cho nhau. Các ngân hàng trung ương, đặc biệt là ở eurozone và Nhật Bản, đang phải vật lộn chống giảm phát và suy thoái. Vì vậy, giá dầu giảm chính là cơ hội béo bở họ nên tận dụng.

Hàng nhập từ Nga thu hút khách Việt

Máy tính xách tay có giá rẻ hơn 3-4 triệu đồng, bánh kẹo Nga giảm 10-30% nhờ đồng rouble giảm giá mạnh so với đôla Mỹ.

"Kẹo Nga, nho khô và phô mai giá rẻ nhất thị trường. Mọi người tranh thủ mua khi đồng rouble còn rẻ nhé", chị Nguyễn Lan Anh, chủ một shop hàng xách tay Nga viết lời quảng cáo tại fanpage bán hàng trên mạng xã hội Facebook.

Tại cửa hàng này, nhiều loại sản phẩm đặc trưng của Nga như hướng dương "Bà già đeo kính" có giá 150.000 đồng gói nửa cân, thay vì 170.000 đồng như trước. Chocolate hạnh nhân trước giá 390.000 đồng một kg, nay còn 350.000 đồng. Dòng sữa NAN của Nga được giảm giá 50.000 đồng mỗi hộp 800g từ 585.000 đồng.

"Dịp Tết, thực phẩm khô của Nga sẽ bán chạy nên tôi tranh thủ nhập nhiều hàng khi đồng rouble còn rẻ", chị Lan Anh cho biết.

Dòng sữa NAN của Nga được giảm giá 50.000 đồng mỗi hộp 800g. Ảnh: Qúy Đoàn.

Tại một cửa hàng khác chuyên bán rượu Nga, sản phẩm rượu vảy vàng hai tháng trước bán giá 900.000 đồng, nay giảm còn 750.000 đồng môt chai. "Giá rẻ hơn nên bán rất chạy. Hôm đầu tuần tôi vừa nhập 100 chai, nay chỉ còn hơn 20 chai", chủ cửa hàng cho biết.

Những chủ cửa hàng nói trên đang hưởng lợi nhờ việc đồng rouble giảm giá mạnh so với đôla Mỹ. Giữa năm, một đôla Mỹ chỉ đổi được 35 rouble, nhưng tuần vừa rồi có lúc người ta đổi được tới 80 rouble. "Trong khi giá cả nhiều loại hàng hóa bên Nga chưa kịp tăng theo, mang USD sang đổi ra rouble và mua hàng lãi hơn 20 đến 40%. Mang hàng về Việt Nam bán lãi tiếp một lần nữa", chị Lan Anh lý giải.

Không chỉ đồ ăn uống, những mặt hàng gọn nhẹ nhưng giá trị cao xuất xứ từ Nga đang được nhiều người săn tìm như đồng hồ, máy ảnh, đồ điện tử. Ngoài hàng do Nga sản xuất, nhiều khách tìm mua mặt hàng của nước ngoài hiện được bày bán ở Nga như đồng hồ, máy tính, máy ảnh và phụ kiện.

Cửa hàng của chị Lan Anh vừa nhận được đơn đặt hàng nhập một lô máy tính từ Nga. "Tính ra USD, mỗi chiếc có giá chưa đến 380 USD, cộng cả công xách về Việt Nam và các loại phí khác chỉ trên dưới 10 triệu đồng, rẻ hơn 3 đến 4 triệu so với giá trong nước đang bán", chị nói.

Tại một cửa hàng chuyên bán hàng Nga, nhiều mặt hàng đang được  giảm giá, khuyến mãi trong dịp này.

Không phải ai cũng hứng thú với việc "đánh" hàng Nga thời điểm hiện nay. Chị Phan Ngọc, chủ shop hàng Nga ở Lê Trọng Tấn, Hà Nội cho biết vào cuối năm, chi phí vận chuyển hàng tăng gấp đôi so với đầu năm lên 7 đến 14 USD cho một kg. Với hàng điện tử, dược phẩm thì giá có thể lên đến vài chục USD. "Tỷ giá có lợi nhưng các loại phí hải quan, dịch vụ tăng cao và chiếm 20 đến 30% giá bán nên tính ra lãi không còn được bao nhiêu", chị Phan Ngọc cho biết.

Bên cạnh đó, mối chuyển hàng chủ yếu của chị là các sinh viên, những người hay đi công tác nên không ổn định. "Có tháng tôi nhờ được 7 đến 8 người xách hàng, mỗi người xách tối đa 23 kg. Tuy nhiên cũng có khi cả tháng chỉ một người về", chị chia sẻ. Để đảm bảo nguồn hàng, thi thoảng chị vẫn phải sử dụng dịch vụ vận chuyển nhưng giá khá cao.

"Nếu nói buôn hàng Nga lúc này lãi hời cũng không sai vì cứ đơn giản so sánh tỷ giá trước thì một USD đổi được khoảng 50 rouble, nay lên đến 80 rouble thì ai cũng nghĩ là lãi. Nhưng vấn đề chỉ có mang USD sang tận Nga mua hàng thì mới rẻ, chứ đem về Việt Nam cộng mọi chi phí cũng không rẻ hơn trước", chị Ngọc nói. Tại cửa hàng của chị, mặt hàng thực phẩm, bánh kẹo vẫn bán khá đều, nhưng hàng điện tử chi phí lớn nên không ai mua về để bán lại. "Tôi cũng mua vài cặp đồng hồ nhưng là cho người nhà dùng, bán lại không lời được bao nhiêu", chị nói.

Rủi ro khác với những người bán hàng xách tay là cuối năm, tình trạng thất lạc đồ diễn ra khá thường xuyên. Trên một diễn đàn kinh doanh, một chủ hàng than thở về việc vừa mất một thùng trên tổng số 4 thùng hàng chuyển về, khiếu nại và tìm hàng mất thời gian. Bên cạnh đó, dịp cận Tết, lực lượng hải quan kiểm soát gắt gao hơn nên những người thuê xách tay qua dường hàng không cũng chùn tay.

"Trước kia hàng hóa từ Nga về Việt Nam còn ít, nên kinh doanh cũng tốt, nhưng gần đây bán online nhiều, thêm nữa chi phí vận chuyển lớn nên lợi nhuận cũng không cao. Thậm chí cả tháng nay mình còn chẳng dám nhập hàng, toàn phải lấy lại các đại lý nhập khẩu trong nước để bán vừa giữ khách vừa tránh rủi ro", chị Phan Ngọc bộc bạch.

Nâng công suất nhà máy lọc dầu Dung Quất lên mức 8,5 triệu tấn

Trao đổi với VnExpress sáng 21/12, ông Nguyễn Hoài Giang, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH lọc-hóa dầu Bình Sơn cho biết, Thủ tướng vừa chấp thuận cho phép Tập đoàn Dầu khí Việt Nam triển khai theo phương án tự đầu tư song song đàm phán chuyển nhượng cổ phần với đối tác Gazprom Neft (Nga).

Công ty TNHH lọc-hóa dầu Bình Sơn đang xây dựng phương án mở rộng, nâng công suất nhà máy lọc dầu Dung Quất từ 6,5 lên 8,5 triệu tấn mỗi năm.

"Chúng tôi đã lập hoàn tất nghiên cứu khả thi chi tiết nâng công suất nhà máy từ 6,5 lên 8,5 triệu tấn mỗi năm theo phương án tối ưu nhất. Nhà máy sẽ được mở rộng theo 4 hướng với diện tích tăng thêm 108 ha, tổng vốn đầu tư từ 2 đến 2,2 tỷ USD", ông Giang cho hay.

Nhà máy lọc dầu Dung Quất dự kiến được nâng công suất từ 6,5 lên 8,5 triệu tấn mỗi năm. Ảnh: Trí Tín.

Theo ông Giang, đầu năm tới, công ty tiếp tục hoàn tất thiết kế tổng thể dự án nâng cấp mở rộng, phối hợp cùng cơ quan chức năng Quảng Ngãi đền bù, san lấp giải phóng mặt bằng. Phương án nâng cấp, mở rộng nhà máy được thực hiện khoảng 80 tháng, dự kiến hoàn thành vào năm 2021. 

Tỉnh Quảng Ngãi đã lập dự toán chi phí 770 tỷ đồng phục vụ giải phóng mặt bằng, di dời hơn 400 hộ dân, cùng các công trình dân sinh. Trong quý II/2016, địa phương giao mặt bằng sạch để triển khai dự án nói trên. 

Nhà máy lọc dầu Dung Quất hiện có công suất tối đa 6,5 triệu tấn mỗi năm, (tương đương 148.000 thùng dầu mỗi ngày), được xây dựng trên diện tích khoảng 810 ha gồm mặt đất và vùng biển.  

Thủ tướng yêu cầu kiểm soát giá về các mặt hàng thiết yếu

Bộ Công Thương được yêu cầu theo dõi sát diễn biến thị trường cung cầu hàng hóa nhất là các mặt hàng thiết yếu để chủ động có biện pháp điều tiết kịp thời trong phạm vi vùng, miền và trên cả nước. 

Nhằm bình ổn giá cả dịp Tết Ất mùi 2015, Thủ tướng vừa có Chỉ thị yêu cầu các bộ ngành tăng cường giám sát giá với các mặt hàng thiết yếu, kiểm soát thị trường.

Tổ chức tốt hệ thống phân phối, bảo đảm lưu thông hàng hóa thông suốt từ sản xuất đến tiêu dùng, có giải pháp tạo điều kiện để các doanh nghiệp mở rộng mạng lưới kinh doanh, tham gia bình ổn giá, chuẩn bị tốt các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu để cung ứng sớm và đầy đủ cho nhân dân với giá cả hợp lý và chất lượng tốt.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công thương tăng cường các biện pháp kiểm tra, kiểm soát thị trường, chống buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, các thủ đoạn gian lận do đo lường, đóng gói để tăng giá nhằm thu lợi bất chính theo đúng quy định của pháp luật, kiểm soát các thông tin thất thiệt gây bất ổn thị trường.

Đối với các mặt hàng dự trữ quốc gia, hàng hóa mua sắm bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc được trợ giá, hàng hóa, dịch vụ công ích, Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính kiểm soát chặt chẽ mức giá, các yếu tố hình thành giá và việc xác định giá bán các mặt hàng thiết yếu, mặt hàng thuộc diện bình ổn giá; có biện pháp xử lý kịp thời tình trạng tăng giá cục bộ, điều chỉnh giá mặt hàng vào các thời điểm nhất là trong dịp trước và sau Tết; chủ động kiểm tra giá cước vận tải phù hợp với diễn biến giá nhiên liệu nhằm hạn chế tình trạng neo giá bất hợp lý.

Liên quan đến vấn đề đi lại của người dân, Chỉ thị này Bộ Giao thông vận tải chỉ đạo các cơ quan chức năng, các doanh nghiệp vận tải có biện pháp tổ chức vận chuyển, không để hành khách không kịp về quê đón tết do thiếu phương tiện, đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biển đảo; có biện pháp khắc phục tình trạng ùn tắc tại các vị trí giao thông trọng điểm, thành phố lớn; cứu hộ, cứu nạn kịp thời. Cơ quan này cũng được lưu ý phải xử lý nghiêm các hành vi chèn ép, đầu cơ vé tầu, vé xe và đảm bảo vé tầu, vé xe đến đúng đối tượng có nhu cầu đi lại trong dịp Tết; tăng cường kiểm tra việc thực hiện kê khai giá cước, niêm yết giá cước vận tải, giá vé tầu, vé xe theo quy định. 

Để đảm bảo cung ứng đủ tiền mặt cho nhu cầu của nền kinh tế trước và sau Tết, Thủ tướng chỉ thị Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành linh hoạt, đồng bộ và hiệu quả các công cụ chính sách tiền tệ; kiểm soát tốc độ tăng tổng phương tiện thanh toán, tăng trưởng dư nợ tín dụng. Chỉ đạo các tổ chức tín dụng đảm bảo cung ứng đủ tiền mặt; đảm bảo hoạt động an toàn, thông suốt của hệ thống máy rút tiền ATM và các biện pháp trả lương kịp thời vào dịp Tết. 

Cùng với đó, hệ thống ngân hàng được yêu cầu giữ ổn định tỷ giá ngoại tệ, giá vàng; tăng cường kiểm tra các hoạt động kinh doanh ngoại tệ, vàng, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật.